Scenarios
Wat doe ik bij…?
Zoek op situatie of trefwoord. Vind directe stappen voor dit moment.
Cliënt gooit met spullen
CrisisDe-escaleren bij beginnende fysieke agressie.
- 1Stap terug, blijf op afstand, geen frontale positie.
- 2Verminder prikkels: licht uit, anderen weg.
- 3Spreek laag en kort: 'Ik zie dat je boos bent.'
- 4Bied keuze: 'kamer of buiten'.
- 5Bel collega bij verergering; trek je terug bij gevaar.
Cliënt weigert medicatie
MedischGeen strijd, wel zorgvuldig proces.
- 1Vraag rustig naar de reden — bijwerking? wantrouwen?
- 2Bied geen alternatief in het moment ('dan straks').
- 3Rapporteer feitelijk weigering en reden.
- 4Informeer collega/arts; bij wilsbekwame cliënt is weigeren een recht.
- 5Bij onvrijwillige zorg: WZD-stappenplan.
Cliënt raakt overprikkeld
AandoeningenSnel prikkels weghalen.
- 1Dim licht, zet geluid uit.
- 2Eén persoon spreekt, korte zinnen.
- 3Bied vaste 'veilige plek' aan.
- 4Geen aanraking zonder aankondigen.
- 5Na rust: kort evalueren wat triggerde.
Cliënt wil niet douchen
ADLAchter de weigering ligt vaak iets anders.
- 1Vraag wat het probleem is (kou, pijn, schaamte, angst).
- 2Geef regie: tijdstip, kleding, met of zonder hulp.
- 3Probeer alternatief: wassen op bed, voetenbad eerst.
- 4Bouw routine op — niet vandaag forceren.
- 5Rapporteer en bespreek in team.
Cliënt dreigt
CrisisSerieus nemen, niet aangaan.
- 1Toon kalmte; geen tegen-dreiging.
- 2Vraag: 'Wat wil je dat ik doe?'
- 3Trek je terug als gevaar reëel is.
- 4Bel collega's, eventueel 112.
- 5Maak achteraf aangifte als er mishandeling is.
Cliënt weigert te eten
ADLOnderscheid voorkeur en zorgwekkende weigering.
- 1Vraag naar reden (smaak, pijn, somberheid).
- 2Bied alternatief en kleinere porties.
- 3Houd intake bij over meerdere dagen.
- 4Bij gewichtsverlies/anorexisignalen: arts.
- 5Wilsbekwaam? Weigeren is recht — leg vast.
Cliënt spuugt
CrisisVies én een uiting van iets onderliggends.
- 1Stap terug, draai gezicht weg.
- 2Eigen veiligheid: spuugmasker indien beschikbaar.
- 3Spreek kort: 'Stop, dat doet pijn / is vies.'
- 4Negeer verder, verminder prikkels.
- 5Analyseer functie: aandacht, ontsnapping, sensorisch?
Cliënt is 'manipulatief'
MethodiekHet label zegt meer over jou dan over cliënt.
- 1Onderzoek welke behoefte achter het gedrag ligt.
- 2Wees als team eenduidig — manipulatie kan alleen tussen mensen die verschillend reageren.
- 3Helder kader: wat mag wel, wat niet.
- 4Bekrachtig directe, eerlijke vraag.
- 5Werk met behandelaar aan onderliggend patroon.
Cliënt huilt onophoudelijk
CommunicatieRuimte maken, niet wegnemen.
- 1Zit erbij, blijf rustig aanwezig.
- 2Geen 'het komt goed' — wel: 'ik ben er.'
- 3Bied tissue, water, deken.
- 4Vraag pas later wat eraan ten grondslag ligt.
- 5Bij langdurig: bespreek met behandelaar.