Signalen van depressie
- Sombere stemming het grootste deel van de dag, bijna dagelijks.
- Verlies van interesse en plezier in dagelijkse dingen.
- Veel of weinig slapen, eten of bewegen.
- Vermoeidheid, concentratieproblemen, schuldgevoel.
- Gedachten aan dood of suïcide.
Signalen van angst
- Aanhoudende zorgen of piekeren.
- Lichamelijk: hartkloppingen, kortademig, tintelingen, misselijk.
- Vermijding van situaties (winkel, OV, mensen).
- Paniekaanvallen — vaak gevoel van doodgaan of 'gek worden'.
Wat helpt in de begeleiding?
- 1Maak contact zonder eis: 'Ik ben er, je hoeft niets te zeggen.'
- 2Erken: 'Wat je voelt is echt, dat moet zwaar zijn.'
- 3Activeer klein: één wandeling, één maaltijd, één douche per dag.
- 4Plan vooruit met de cliënt — kleine succes-stappen.
- 5Slaap, eten, beweging en daglicht — de basis altijd checken.
- 6Schakel behandelaar in bij verslechtering of zorgwekkende signalen.
Bij paniek
- 1Blijf rustig en bij de cliënt — paniek voelt levensbedreigend.
- 2Help met ademhalen: 4 sec in, 6 sec uit, samen voordoen.
- 35-4-3-2-1 techniek: 5 dingen zien, 4 horen, 3 voelen, 2 ruiken, 1 proeven.
- 4Bevestig: 'Dit duurt maximaal 20 minuten, je gaat het overleven.'
Suïcidaliteit bespreekbaar maken
- Stel de vraag direct: 'Denk je weleens aan zelfdoding?' — vragen verhoogt het risico níet.
- Vraag door: gedachten, plan, middel, tijd. Hoe concreter, hoe acuter.
- Maak een veiligheidsplan: signalen, afleidingen, mensen om te bellen.
- Verwijder middelen waar mogelijk (medicatie wegzetten).
- Acuut: bel 113 (0800-0113) of de crisisdienst; laat de cliënt niet alleen.
Valkuilen
- 'Kop op' of 'kijk eens wat je allemaal hebt' — werkt averechts.
- Te veel willen oplossen — soms is meelopen genoeg.
- Overschatten van een 'goede dag' — bij verbetering vlak vóór suïcide juist alert zijn.
- Vergeten op jezelf te letten — zoek collegiale steun.
Acuut gevaar
Bij directe dreiging: bel 113 of 112. Bel de crisisdienst of huisarts. Laat de cliënt niet alleen. Meld het altijd in het team.