Wat valt onder ADL?
- Persoonlijke hygiëne: wassen, douchen, tandenpoetsen, scheren, haren.
- Aan- en uitkleden, kleding kiezen passend bij weer en gelegenheid.
- Toiletgang en continentiezorg.
- Eten en drinken — bereiden en nuttigen.
- Mobiliteit: opstaan, lopen, transfers, traplopen.
- Slapen en rust.
iADL (instrumenteel) gaat verder: boodschappen, financiën, koken, vervoer, medicatiebeheer.
Uitgangspunten
- Eigen regie staat voorop — de cliënt bepaalt het tempo en de volgorde.
- Werk volgens 'hand op hand' principe: laat de cliënt zo veel mogelijk zelf doen.
- Respect voor privacy: deur dicht, kloppen, doek bij wassen.
- Werk volgens dagprogramma, maar wees flexibel bij dagvorm.
- Vraag toestemming bij elke handeling, ook bij ernstige beperking.
Wassen en douchen — stappen
- 1Voorbereiden: warme ruimte, materialen klaar, watertemperatuur testen.
- 2Vertel wat je gaat doen, ook bij mensen met dementie of NAH.
- 3Was van schoon naar vuil, van boven naar beneden.
- 4Gezicht zonder zeep, ogen vanuit de neus naar buiten.
- 5Intieme zorg: laat de cliënt zelf doen wat kan; gebruik nieuwe washand.
- 6Goed afdrogen, vooral huidplooien — voorkomt smetten.
- 7Huid controleren op roodheid, wondjes of decubitus.
Eten en drinken
- Rechtop zitten, hoofd licht voorover — voorkomt verslikken.
- Aangepaste hulpmiddelen: antislipmat, beker met tuit, verzwaard bestek.
- Bij slikproblemen: logopedie inschakelen, eventueel verdikkingsmiddel.
- Let op vochtinname (1,5-2 liter per dag) — vooral bij ouderen.
- Observeer eetlust, gewicht en voorkeuren.
Toiletgang en continentie
- Vast toiletmoment helpt bij blaas- en darmtraining.
- Privacy en waardigheid bij elke handeling.
- Incontinentiemateriaal op maat — niet standaard 'voor de zekerheid'.
- Let op tekenen van blaasontsteking: troebel/stinkend urine, verwardheid bij ouderen.
- Obstipatie: voldoende vezels, vocht en beweging.
Tillen en transfers
- Til nooit alleen als het niet veilig kan — gebruik tillift, glijzeil, draaischijf.
- Eigen rug recht, door de knieën, dicht bij de cliënt.
- Communiceer tellend: 'op drie staan we op'.
- Schoeisel met gesloten hak; goede vloer zonder kleedjes.
Houding
Goede ADL-zorg voelt voor de cliënt als samen doen, niet als 'over zich heen laten gaan'. Vraag jezelf elke keer af: wat kan hij zelf vandaag?