Vormen die je vaak ziet
- Bedhekken, tafelblad, fixatieband, diepe stoel.
- Deuren op slot, codes, polsbandje met sensor.
- Camera, babyfoon, uitluistersysteem.
- Beperken eten, drinken, bezoek, telefoon, post.
- Gedragsbeïnvloedende medicatie.
Eerst kijken naar oorzaak
- Pijn, jeuk, obstipatie, urineweginfectie.
- Honger, dorst, te warm/koud, kleding knelt.
- Verveling, te veel prikkels, te weinig prikkels.
- Slaaptekort, omgekeerd dag-nachtritme.
- Onbegrepen gedrag → multidisciplinair analyseren.
Alternatieven die werken
- Dagprogramma met beweging en betekenis.
- Belevingsgerichte zorg, snoezelen, muziek.
- Domotica: vallenmat, deursensor, GPS-horloge.
- Familie/maatje meer betrekken.
- Lage bed, vloermatras i.p.v. bedhek.
Als het toch moet
- Stappenplan Wzd of Wvggz volgen.
- Lichtste vorm, kortste duur.
- Direct afbouwplan maken.
- Familie en CVP betrekken.
- Effect én bijwerking dagelijks rapporteren.
Risico's
Decubitus, contracturen, valincidenten (juist méér), agitatie, depressie, verlies vaardigheden. Vrijheidsbeperking is nooit 'veilig'.
Veelgestelde vragen
Wat is vrijheidsbeperking?
Elke maatregel die de bewegings- of keuzevrijheid beperkt: deur op slot, bedhek, tafelblad, sensor, medicatie, beperken van bezoek of telefoon.
Mag het zomaar?
Nee. Alleen via Wzd (verstandelijk beperkten/dementie) of Wvggz (ggz). Met stappenplan, onderbouwing, evaluatie. Vrijwillig = met instemming, niet automatisch toegestaan.
Wat zijn alternatieven?
Belevingsgerichte zorg, dagstructuur, prikkelregulatie, beweging, technologie (uitluistersysteem, vallenmat), familie inschakelen, opnieuw kijken naar oorzaak gedrag.
Wat is 'verborgen' vrijheidsbeperking?
Maatregelen die niet zo benoemd worden maar het wel zijn: zware stoel, hoge tafel, kleding achterstevoren, medicatie als gedragsregulatie zonder doel.