De vier stappen
- S — Situation: wie ben ik, wie is de cliënt, wat is nú aan de hand (één zin).
- B — Background: relevante voorgeschiedenis, actuele medicatie, allergieën, laatste meetwaarden.
- A — Assessment: wat denk jij dat er speelt? Ook 'ik weet het niet, maar ik maak me zorgen omdat…' is valide.
- R — Recommendation: wat wil je concreet? Consult, orders, overplaatsing, geruststelling.
Voorbeeld — arts bellen
Belletje van 60 seconden
"Goedenavond, met Sanne van De Linden. Ik bel over meneer Jansen, kamer 12. S: Hij is sinds een uur toenemend verward en trekt aan zijn infuus. B: 82 jaar, opname 3 dagen geleden na heupfractuur, gebruikt oxycodon en temazepam. Vanmiddag koorts 38,2. A: Ik denk aan een delier, mogelijk door infectie of medicatie. R: Kunt u binnen een uur komen kijken en meedenken over medicatie en kweken?"
Voorbeeld — dienstoverdracht
- S: mevrouw De Vries, gisteren opgenomen, nu stabiel.
- B: valincident thuis, licht hoofdtrauma, geen anticoagulantia.
- A: neurologische controles blijven normaal. Angst voor vallen.
- R: 4x daags neurocontrole tot morgenmiddag; loopoefening met fysio ingepland.
Voorbereiding — 30 seconden
- Dossier open, laatste meetwaarden bij de hand.
- Medicatielijst en allergieën gecheckt.
- Weet wat je gaat vragen — schrijf de R op vóór je belt.
- Pen en papier voor terugkoppeling en orders.
Read-back
- Herhaal orders letterlijk terug ('Twee gram paracetamol nu, en vier keer daags').
- Vraag door bij twijfel — beter één keer te veel dan een fout.
- Rapporteer letterlijk, met tijdstip, naam arts en afgesproken evaluatie.
Veelgestelde vragen
Wat is SBAR?
Communicatiemethode uit de luchtvaart en marine, in de zorg overgenomen om artsen en collega's snel het juiste beeld te geven. Situation, Background, Assessment, Recommendation.
Wanneer gebruiken?
Bij bellen naar arts, spoedoverleg, dienstoverdracht, MDO-inbreng, incidentmelding. Overal waar precies en beknopt moet.
Waarom werkt het?
Voorkomt dat de belangrijkste boodschap onderaan het verhaal komt. Dwingt tot beoordeling en concrete vraag — niet alleen probleemschets.
Hoe lang mag SBAR duren?
60–90 seconden voor telefonisch overleg. Langer betekent meestal onvoldoende voorbereiding.
Wat is de valkuil?
R (Recommendation) overslaan. Je vraagt niets concreets en de arts moet raden. Zeg: 'Ik wil graag dat u komt kijken', 'Ik wil orders voor pijnstilling', 'Kan ik naar SEH sturen?'