Herkennen
- Symmetrische ontsteking van kleine gewrichten (vingers, polsen, voeten).
- Ochtendstijfheid > 30 minuten.
- Warme, gezwollen, pijnlijke gewrichten.
- Vermoeidheid, soms koorts, gewichtsverlies.
- Extra-articulair: vasculitis, longklachten, ogen, knobbels.
Opvlamming (flare)
- Toename pijn/zwelling in bekende gewrichten.
- Langere ochtendstijfheid.
- Forse moeheid, malaise.
- Bel reumaverpleegkundige; vaak prednison-stoot of medicatieaanpassing.
- Tijdens flare: minder belasten, koud aanleggen, hulpmiddelen.
Infectie of flare?
Medicatie
- Methotrexaat 1× per week — NIET dagelijks (overdosering = fataal). Foliumzuur de volgende dag.
- Sulfasalazine, hydroxychloroquine, leflunomide.
- Biologicals (TNF-α, IL-6, JAK-remmers) — injectie of infuus.
- Prednison kortdurend bij flare.
- Allen: extra infectierisico, geen levende vaccins, griep/pneumokokken aanbevolen.
- Bij koorts of infectiesignalen: kortdurend pauzeren in overleg arts.
Gewrichtsbescherming en ADL
- Grote gewrichten en twee handen gebruiken.
- Hulpmiddelen: potopener, dikke pen, elektrische tandenborstel, lange schoenlepel.
- Spalken bij polsen tijdens belasting of nacht.
- Beweging dagelijks — fietsen, zwemmen, fysiotherapie.
- Energieverdeling: 4 P's — Plan, Prioriteer, Pauzeer, Pas-aan.
Psychosociaal
- Onzichtbare ziekte — omgeving onderschat vaak vermoeidheid.
- Verlies van werk/rol kan depressie geven.
- Lotgenotencontact (ReumaNederland).
- Seksualiteit en zwangerschap actief bespreken (sommige medicatie teratogeen).
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil RA en artrose?
RA: auto-immuun ontsteking, symmetrisch, ochtendstijfheid > 30 min, kleine gewrichten (MCP/PIP/polsen). Artrose: slijtage, asymmetrisch, kortere ochtendstijfheid, vaak grote dragende gewrichten.
Wat is een opvlamming (flare)?
Toename pijn, zwelling, warmte, ochtendstijfheid en moeheid. Vraag of reumaverpleegkundige bereikbaar is — vaak prednison-stootkuur of bijstellen DMARD.
Wat zijn DMARDs en biologicals?
DMARDs (methotrexaat, sulfasalazine) remmen ziekteactiviteit. Biologicals (TNF-α-remmers e.a.) bij onvoldoende effect. Immuun-onderdrukkend — extra infectierisico, foliumzuur bij methotrexaat.
Mogen warmte en koude bij ontsteking?
Tijdens flare: koud verlicht (cold pack). Tussendoor stijfheid: warmte (douche, warme handschoenen). Bewegen blijft belangrijk, ook in flare — aangepast.
Wat is gewrichtsbescherming?
Grote gewrichten gebruiken (schouder i.p.v. vingers), twee handen i.p.v. een, gewicht spreiden, hulpmiddelen (potopener, dikke pen), rust afwisselen met activiteit.