Risicofactoren
- Postmenopauzaal, leeftijd > 70.
- Eerdere fractuur na 50e bij gering trauma.
- Familieanamnese heupfractuur.
- Langdurig prednison ≥ 7.5 mg/dag.
- RA, hyperthyreoïdie, coeliakie, anorexia.
- Roken, > 3 eenheden alcohol/dag.
- Ondergewicht (BMI < 20).
- Immobiliteit.
Behandeling
- Calcium 1000–1200 mg/dag (voeding + eventueel supplement).
- Vitamine D 800–1000 IE/dag standaard bij 70+ of risico.
- Bisfosfonaten (alendronaat, risedronaat, zoledronaat).
- Denosumab (Prolia) 2×/jaar sc — NIET stoppen zonder vervangende therapie (rebound-fracturen).
- Romosozumab, teriparatide bij ernstige osteoporose.
- Tandheelkundige check vóór start (osteonecrose kaak).
Inname-instructie
Orale bisfosfonaten nuchter met groot glas water, 30 min rechtop blijven, niet eten of andere medicatie innemen.
Wervelinzakking
- Acute rugpijn, soms zonder duidelijk trauma.
- Lengteverlies, toegenomen kyfose.
- Pijnstilling, kortdurend rust, snel weer mobiliseren.
- Fysiotherapie voor houding, romp-stabiliteit.
- Soms vertebroplastiek bij hardnekkige pijn.
Valpreventie — Veiligheid Thuis
- Verlichting goed; nachtlamp tussen bed en toilet.
- Loszittende vloerkleden weg of vastplakken.
- Drempels markeren, badmat in douche, beugel aan muur.
- Goede schoenen — geen sloffen.
- Bril-/oren-check.
- Medicatiereview — benzodiazepinen, antihistaminica, antihypertensiva.
- Krachttraining en balans (Otago-programma, valpreventie-cursus).
Na een fractuur
- Fractuurpoli verwijst standaard naar osteoporose-screening.
- Mobiliseer snel — bedrust verergert botverlies én pneumonie/decubitus.
- Pijnstilling op niveau — anders durft cliënt niet bewegen.
- Psychisch: angst om opnieuw te vallen — bespreek, train.
Veelgestelde vragen
Wat is osteoporose?
Afname van botdichtheid en kwaliteit, waardoor botten breken bij geringe kracht. Diagnose met DXA-scan (T-score ≤ -2.5).
Wie heeft verhoogd risico?
Vrouwen na menopauze, ouderen, eerdere fractuur > 50 jaar, langdurig prednison, RA, hyperthyreoïdie, ondergewicht, roken, alcohol, immobiliteit.
Hoe herken je een wervelinzakking?
Plotse rugpijn, lengteverlies > 4 cm, toenemende kyfose, vaak na lichte beweging zoals niezen. Vaak niet pijnlijk — onopgemerkt.
Hoe neem ik bisfosfonaten in?
Alendronaat: 's ochtends nuchter, met groot glas water, rechtop blijven 30 min, daarna pas eten. Anders oesofagusirritatie.
Hoe voorkom je valpartijen?
Loshangende kleden weg, goede verlichting, nachtlampje, drempels markeren, goede schoenen, brilcheck, jaarlijkse medicatiereview, krachttraining en balansoefeningen.