Behandelvormen — globale bijwerkingen
- Chemotherapie: misselijkheid, beenmergsuppressie (neutropenie/anemie/trombopenie), mucositis, neuropathie, haaruitval.
- Bestraling: huid (rood, kapot), vermoeidheid, lokale klachten (slikken, diarree, blaasirritatie).
- Hormonale therapie: opvliegers, stemming, libido, botverlies.
- Doelgerichte therapie: huiduitslag, diarree, hypertensie.
- Immuuntherapie: 'irAE' — auto-immuun bijwerkingen op elk orgaan.
- Operatie: wond, pijn, lymfoedeem, functieverlies.
Neutropene koorts — SPOED
Niet wachten
- Vermijd ongewassen rauwe groente, rauw vlees/vis, ongepasteuriseerde zuivel.
- Strikte handhygiëne.
- Geen tandheelkundige ingrepen zonder overleg.
Misselijkheid en mucositis
- Anti-emetica preventief, niet pas bij klachten.
- Kleine maaltijden, koud eten ruikt minder.
- Mond spoelen 4–6×/dag (zout/soda), zachte tandenborstel.
- Geen alcoholhoudende mondspoelmiddelen.
- Pijnstilling bij ernstige mucositis (lokaal of systemisch).
Kankergerelateerde vermoeidheid
- Bouw beweging op — bewezen effectief.
- Energieverdeling: belangrijke activiteiten in beste uren.
- Slaaphygiëne, beperkt dutten.
- Check anemie, schildklier, depressie, ondervoeding.
- Mindfulness en cognitieve gedragstherapie effectief bij CRF.
Psychosociaal en existentieel
- Angst voor terugkeer is normaal — niet wegmasseren.
- Verlies: lichaamsbeeld, werk, rol, toekomst.
- Naasten betrekken — mantelzorgers raken uitgeput.
- Verwijs naar inloophuis, psycholoog, geestelijk verzorger, IPSO.
- Wees stil. Wees aanwezig. Beloof geen uitkomst.
Palliatieve fase en markering
- Surprise question of SPICT markeert overgang.
- ACP-gesprek: behandeldoelen, IC, reanimatie, plek van overlijden.
- Symptoombestrijding: pijn (WHO-ladder), dyspnoe (morfine), delier, angst.
- PaTz-overleg, kaderhuisarts palliatieve zorg, hospice tijdig.
Veelgestelde vragen
Wat is neutropenie en waarom belangrijk?
Lage witte bloedcellen na chemo — verhoogd infectierisico. Bij koorts > 38.5°C: SPOED naar ziekenhuis, niet wachten. Vermijd grote groepen, rauw vlees, ongewassen rauwe groente.
Wat is kankergerelateerde vermoeidheid?
Niet weg te slapen, treft 70–100%. Aanpak: beweging op maat, energieverdeling, slaaphygiëne, behandel ondervoeding/anemie/depressie.
Hoe ga ik om met een existentieel gesprek?
Vraag, luister, val niet in met geruststelling. 'Wat houdt je het meest bezig?' Stilte mag. Geen verhalen van andere patiënten.
Wat is immuuntherapie en bijwerkingen?
Checkpoint-remmers activeren immuunsysteem tegen tumor. Bijwerkingen kunnen elk orgaan treffen (colitis, pneumonitis, schildklier, huid). Vroege herkenning + corticosteroïden essentieel.
Wanneer overgang naar palliatieve fase?
Wanneer genezing niet meer haalbaar is. Behandeling richt zich op kwaliteit van leven. SPICT of surprise question ('Zou ik verbaasd zijn als deze persoon binnen een jaar overlijdt?') als trigger.