Diagnose en risico
- BMI 25–29.9: overgewicht. 30+ obesitas. 35+ klasse II. 40+ klasse III.
- Buikomvang: > 102 cm (M) / > 88 cm (V) = sterk verhoogd cardiometabool risico.
- Comorbiditeit: type 2 diabetes, hypertensie, OSAS, artrose, leversteatose, hart- en vaatziekten, depressie, bepaalde kankers.
- Begin met brede screening, niet alleen weegschaal.
Leefstijl — de basis blijft
- Voeding: minder ultrabewerkt, meer onbewerkt, eiwit en vezels.
- Beweging: 150 min matig per week + 2× krachttraining (spierbehoud bij afvallen).
- Slaap: < 6 uur slaap verhoogt eetlustregulatie-problemen.
- Stress en emotie-eten: aanpakken via CGT, mindfulness.
- Realistisch doel: 5–10% gewichtsverlies geeft al grote gezondheidswinst.
Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI)
- Programma's: CooL, BeweegKuur, SLIMMER, Samen Sportief in Beweging.
- 2 jaar begeleiding door leefstijlcoach, fysio, diëtist.
- Vergoed uit basisverzekering, géén eigen risico.
- Verwijzing huisarts; doelgroep: BMI ≥ 25 met risico of BMI ≥ 30.
Medicatie
- GLP-1-analogen (liraglutide, semaglutide, tirzepatide): effectief, bijwerkingen GI, langdurig gebruik nodig.
- Orlistat: oudere keuze, GI-bijwerkingen.
- Off-label bij specifieke indicaties (topiramaat, bupropion-naltrexon).
- Vergoeding voor obesitas vaak beperkt — bespreek kosten.
Bij ziekenhuisopname
Bariatrische chirurgie
- Gastric bypass of sleeve. Indicatie BMI ≥ 40, of ≥ 35 met comorbiditeit.
- Screening: somatisch, psychisch, eetgedrag, motivatie.
- Levenslang vitaminesuppletie (B12, ijzer, vitD, calcium).
- Dumping syndroom: tachycardie, zweten, diarree na suikerinname.
- Psychisch volgen — risico op transfer-verslaving en suïcidaliteit.
Stigma en bejegening
- Gewichtsstigma in de zorg leidt tot uitstel van zorg en slechtere uitkomsten.
- Spreek over gedrag en gezondheid, niet over uiterlijk of karakter.
- Bied passende stoel, manchet, weegschaal — geen schaamtemoment.
- Vraag: 'Wil je dat we het over gewicht hebben?'
- Erken complexiteit: genetica, hormonen, medicatie, sociaal-economisch.
Veelgestelde vragen
Wat zegt BMI nog?
BMI > 30 = obesitas, > 40 = ernstig. Maar BMI mist spiermassa en vetverdeling. Combineer met buikomvang (> 102 cm man / > 88 cm vrouw = verhoogd risico) en metabole markers.
Wat is de GLI?
Gecombineerde Leefstijlinterventie — 2 jaar coaching op voeding, beweging en gedrag. Vergoed vanuit basisverzekering bij BMI ≥ 25 met risicofactor of BMI ≥ 30. Verwijzing via huisarts.
GLP-1 zoals semaglutide — wondermiddel?
Effectief (10–15% gewichtsverlies) maar duur, bijwerkingen (misselijkheid, gallaston), zelden vergoed bij obesitas, jojo-effect bij stoppen. Aanvulling op leefstijl, geen vervanging.
Wanneer bariatrische chirurgie?
BMI ≥ 40 of ≥ 35 met comorbiditeit (diabetes, OSAS), na eerder leefstijltraject. Levenslange follow-up nodig: vitamines, dumping, psyche. Niet zonder grondige screening.
Hoe ga je om met gewichtsstigma?
Praat over gezondheid en gedrag, niet over uiterlijk. Vraag toestemming voordat je weegt of erover begint. Vermijd 'gewoon minder eten' — onderschat complexiteit. Ondersteun, oordeel niet.