Eetstoornis — herkennen, somatiek en maaltijdbegeleiding

• Anorexia nervosa (AN) — restrictie, ondergewicht, angst voor toename, vertekend lichaamsbeeld. Subtypes: restrictief en purging.
• Boulimia nervosa (BN) — eetbuien gevolgd door compensatie (braken, laxeren, sporten). Vaak normaal gewicht.
• Eetbuistoornis (BED) — eetbuien zonder structurele compensatie. Vaak schaamte en overgewicht.
• ARFID — vermijden van voedsel zonder bodyimage-component (textuur, angst voor verslikken, weinig eetlust). Vaak bij autisme of jonge kinderen.

• Eetgedrag — kleine porties, snijden in kleine stukjes, traag eten, rituelen, voedsel verbergen.
• Na de maaltijd — direct naar toilet, lang douchen, sterke geur, overdreven sporten.
• Lichamelijk — gewichtsverandering, koude handen/voeten, blauwe lippen, haaruitval, lanugo (donshaar), tandbederf, schrale knokkels (Russell's sign).
• Psychisch — preoccupatie met eten/lichaam, sociaal terugtrekken, prikkelbaarheid, perfectionisme, depressie.
• Onmenstrueel zijn (amenorroe), duizeligheid, flauwvallen, hartkloppingen.

• Elektrolytstoornissen — vooral kalium (purgen) en fosfaat (refeeding).
• Hartritmestoornissen — verlengde QT, bradycardie.
• Botontkalking — al na 6 maanden ondergewicht meetbaar.
• Maagperforatie bij extreme eetbuien (zeldzaam, levensgevaarlijk).

Wanneer iemand ernstig ondervoed is en weer normaal gaat eten, schuift glucose insuline op gang en verschuiven fosfaat, kalium en magnesium naar de cellen. Resultaat: tekorten in het bloed, hartfalen, ritmestoornissen, soms dodelijk.

• Voeding ALTIJD opbouwen onder medisch toezicht (max start 10 kcal/kg/dag).
• Dagelijks elektrolyten controleren in eerste week.
• Suppletie thiamine, fosfaat, kalium, magnesium volgens richtlijn.
• Wegen 1× per week, vocht/voedingsintake registreren.

• Vaste tijden, vaste plek, vaste duur (bijv. 30 min).
• Plan staat vast — geen onderhandeling over inhoud of hoeveelheid.
• Neutrale conversatie — niet over eten, gewicht of uiterlijk.
• Hulpmiddelen toegestaan als afgesproken (bijv. saus, smaakmaker).
• Toilet vergrendeld of begeleid 30–60 min na maaltijd.
• Afleiding na maaltijd — spel, wandelen (niet intensief), gesprek.
• Rapporteer feitelijk: wat gegeten, hoeveelheid, gedrag, opmerkingen.

• De stoornis spreekt vaak, niet de persoon. Praat met de persoon achter de eetstoornis.
• Validatie zonder mee te onderhandelen: 'Ik snap dat dit moeilijk is. We houden ons aan het plan.'
• Consistent in het team — splitting voorkomen.
• Geen schaamte oproepen — schaamte versterkt de stoornis.
• Bij ARFID: focus op functioneren, geen druk op eten als motiverend gesprek.