Stadia chronische nierschade (CKD)
- G1: eGFR ≥ 90 met afwijkingen.
- G2: 60–89.
- G3a: 45–59. G3b: 30–44.
- G4: 15–29 — voorbereiding nierfunctievervanging.
- G5: < 15 — dialyse of transplantatie.
Hemodialyse — shunt-zorg
- Shuntarm: geen RR, geen prik, geen druk, geen strak horloge/mouw.
- Dagelijks thrill voelen en bruit luisteren (stethoscoop).
- Geen thrill, pijn of koude hand → SPOED naar centrum.
- Slapen niet op shuntarm.
- Bij katheter (CDK): strikt steriel verbandwissel, koorts = sepsis tot tegendeel bewezen.
Peritoneaaldialyse — peritonitis
Troebel spoelvocht = peritonitis
- Handhygiëne, mondkapje bij wissel, schone werkplek.
- Exit-site dagelijks inspecteren (roodheid, pus).
- Vochtbalans noteren (in/uit/lichaamsgewicht).
Vocht, voeding en medicatie
- Vocht: vaak 500 ml + restdiurese. IJsblokjes, zure snoepjes tegen dorst.
- Kalium: bananen, sinaasappel, aardappel, chocolade, noten beperken. Aardappelen koken in ruim water.
- Fosfaat: zuivel, kaas, cola beperken. Fosfaatbinders bij maaltijd.
- Eiwit: bij HD hoger (1.2 g/kg), bij CKD pre-dialyse lager.
- Geen NSAID's. Pas op met contrastvloeistof, gentamicine, metformine in lage eGFR.
Signalering en rapportage
- Dagelijks gewicht, bloeddruk.
- Klachten: kortademig, krampen, jeuk, misselijk, smaakverlies, restless legs.
- Mentale toestand — depressie en cognitief verval komen vaak voor.
- Kalium- en fosfaatuitslagen begrijpen en bespreken.
Veelgestelde vragen
Verschil hemodialyse en peritoneaaldialyse?
Hemodialyse (HD): 3× per week ~4 uur in centrum via shunt/katheter. Peritoneaaldialyse (PD): dagelijks thuis via buikvliesspoeling — meer vrijheid, eigen verantwoordelijkheid.
Waarom vocht- en kaliumbeperking?
Nieren scheiden geen vocht/kalium meer uit. Te veel vocht → longoedeem en hartfalen. Hoog kalium → ritmestoornis/hartstilstand. Limiet vaak 500ml + plas, kalium < 2400 mg/dag.
Wat moet ik weten over de shunt?
Levenslijn. GEEN bloeddruk meten, bloed prikken of infuus in shuntarm. Voel dagelijks de 'thrill' (zoemen). Geen thrill = spoed naar dialyse-centrum (trombose).
Wanneer arts/centrum bellen?
Koorts, koude rillingen (sepsis bij katheter/PD-peritonitis), troebel PD-spoelvocht, gewichtstoename > 2 kg, benauwdheid, hartkloppingen, krampen, verwardheid.
Mag een dialysepatiënt grapefruit/ananas/banaan?
Bananen, sinaasappels, aardappelen en noten zijn kaliumrijk — beperken. Pas op met zoutvervangers (vaak kalium). Diëtist nierziekten is essentieel.