NYHA-klassen
- I: geen klachten bij normale inspanning.
- II: klachten bij forse inspanning (traplopen).
- III: klachten bij lichte inspanning (aankleden).
- IV: klachten in rust.
Signalen van decompensatie
- Gewichtstoename > 2 kg in 2–3 dagen.
- Oedeem aan enkels, onderbenen, soms buik.
- Toenemende kortademigheid, vooral bij plat liggen (orthopnoe).
- Nachtelijk hoesten of wakker schrikken benauwd (PND).
- Vermoeidheid, minder eetlust, opgezette buik.
- Verwardheid bij ouderen kan vroeg signaal zijn.
Actie
> 2 kg ↑ of toenemende dyspnoe → hartfalenpoli/huisarts bellen voor bijsturen diureticum. Niet wachten tot 'morgen toch al een afspraak is'.
Leefregels
- Dagelijks wegen, zelfde tijd, zelfde kleding, zelfde weegschaal — noteren.
- Vochtbeperking volgens voorschrift (vaak 1.5–2 L).
- Zoutbeperking — voorbewerkte producten, bouillon, kant-en-klaarmaaltijden vermijden.
- Alcohol matigen of vermijden.
- Bewegen op niveau (hartrevalidatie indien mogelijk).
- Griep- en pneumokokkenprik.
Medicatie
- Diuretica (furosemide, bumetanide) — gewicht/oedeem.
- ACE-remmer/ARB/ARNI — verlichting nabelasting.
- Bètablokker — geleidelijk opbouwen.
- MRA (spironolacton, eplerenon) — kaliumcontrole.
- SGLT2-remmer (dapagliflozine, empagliflozine) — ook bij niet-diabeten standaard.
- Therapietrouw is cruciaal — uitleg en pillendoos helpen.
Eindfase en wensen
- Hartfalen is progressief — bespreek ACP (advance care planning) tijdig.
- Beslissing ICD uitzetten in palliatieve fase — anders shocks in stervensfase.
- Symptoomverlichting: morfine bij dyspnoe, lasix iv, zuurstof.
Veelgestelde vragen
Wat is hartfalen?
Het hart pompt onvoldoende bloed rond. Kan systolisch (HFrEF) of diastolisch (HFpEF) zijn. Oorzaken: hartinfarct, hoge bloeddruk, kleplijden, ritmestoornis.
Waarom dagelijks wegen?
Snelle gewichtstoename = vochtretentie = decompensatie. > 2 kg in 2–3 dagen: huisarts/hartfalenverpleegkundige bellen voor diureticum aanpassen.
Waarom vocht- en zoutbeperking?
Zout houdt vocht vast → overbelast hart. Vaak 1.5–2 L vocht en < 6g zout per dag — op individueel voorschrift.
Wat is NYHA?
Indeling van klachten bij inspanning. I: geen klachten. II: bij forse inspanning. III: bij lichte inspanning. IV: in rust.
Wanneer 112?
Acute ernstige benauwdheid (asthma cardiale), pijn op de borst, flauwvallen, blauwe lippen of plotse verwardheid.