GOLD-stadia
- GOLD 1: licht — FEV1 ≥ 80%.
- GOLD 2: matig — FEV1 50–79%.
- GOLD 3: ernstig — FEV1 30–49%.
- GOLD 4: zeer ernstig — FEV1 < 30%.
- Daarnaast: A/B/C/D op basis van klachten en exacerbaties.
Inhalatietechniek
- Belangrijker dan welk medicijn: of het in de longen komt.
- Voorzetkamer bij dosisaerosol — schudden, 1 pufje per inademing.
- Poederinhalator: krachtig en diep inademen.
- Adem 10 sec vasthouden na inhalatie.
- Spoel mond bij corticosteroïd (schimmel voorkomen).
- Check techniek minstens 1× per jaar — fouten zijn regel.
Exacerbatie herkennen
- Toename benauwdheid in rust.
- Toename hoesten en slijm.
- Verandering kleur slijm (geel/groen).
- Koorts, malaise.
- Vaker reliever nodig dan normaal.
Longaanvalplan
Veel cliënten hebben een persoonlijk plan (vaak met prednison + antibiotica op recept thuis). Start direct volgens plan en bel huisarts. Bij blauwe lippen, verwardheid, kunnen geen zin meer afmaken: 112.
Ademhaling en houding
- Pursed-lip breathing: in door neus 2 tellen, uit door getuite lippen 4 tellen.
- Voorovergebogen houding (handen op knieën) ontlast ademhaling.
- Buikademhaling oefenen — minder energie.
- Hoesten in 'huff'-techniek om slijm op te hoesten zonder uitputting.
Bewegen ondanks benauwdheid
- Niet bewegen verergert — spiermassa daalt, benauwdheid wordt erger.
- Borgschaal 4–6 (matig benauwd) is veilig oefenniveau.
- Longrevalidatie sterk bewezen.
- Energiemanagement: zware activiteiten over de dag verdelen.
Zuurstof en eindfase
- Indicatie zuurstof: SaO2 < 88% in rust, voorgeschreven door longarts.
- Liter strikt aanhouden — CO2-retentie risico bij type-2-respiratoire-insufficiëntie.
- Geen open vuur bij zuurstof.
- COPD is uiteindelijk levensbedreigend — bespreek tijdig wensen rondom IC-opname, beademing, palliatie.
Veelgestelde vragen
Wat is COPD?
Chronic Obstructive Pulmonary Disease — chronische longziekte met vernauwde luchtwegen en/of beschadigd longweefsel (emfyseem). Hoofdoorzaak: roken.
Wat is een exacerbatie?
Acute verergering: meer benauwd, meer hoesten, meer of veranderde slijm. Aanleiding vaak infectie. Snel handelen: prednison/antibiotica volgens longaanvalplan.
Mag iemand met COPD zuurstof altijd ophogen?
Nee. Te veel zuurstof onderdrukt ademprikkel (CO2-retentie) en kan levensgevaarlijk zijn. Altijd voorgeschreven liter/min aanhouden.
Welke ademhalingstechniek helpt?
Pursed-lip breathing (door getuite lippen uitademen) en buikademhaling. Maakt uitademing langer en voorkomt dat luchtwegen dichtklappen.
Is stoppen met roken nog zinvol bij vergevorderde COPD?
Altijd. Vertraagt achteruitgang, vermindert exacerbaties, verbetert effect medicatie en kwaliteit van leven.