Voor wie geldt de Meldcode?
De Wet verplichte meldcode geldt voor alle professionals in zorg, jeugdhulp, onderwijs, kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning en justitie. Elke organisatie moet een eigen meldcode hebben en zorgen dat medewerkers ermee kunnen werken.
Stap 1 — Signalen in kaart brengen
- Beschrijf wat je ziet, hoort en ruikt — feitelijk en zonder interpretatie.
- Let op gedrag, lichamelijke verzorging, blauwe plekken, angst voor bepaalde personen, plotselinge gedragsverandering.
- Vraag collega's om verdere observatie zonder de cliënt te alarmeren.
Stap 2 — Collegiaal overleg en Veilig Thuis
- Overleg met aandachtsfunctionaris huiselijk geweld of leidinggevende.
- Bel Veilig Thuis (0800-2000) voor anoniem advies — geen cliëntgegevens nodig.
- Documenteer wie je raadpleegde en wat de adviezen waren.
Stap 3 — Gesprek met de cliënt of ouders
- Bespreek je zorgen open en zonder beschuldiging.
- Tenzij dit de veiligheid van de cliënt, jou of een kind in gevaar brengt.
- Luister naar uitleg, vraag door en geef informatie over hulp.
- Leg het gesprek vast in het dossier.
Veiligheid boven openheid
Stap 4 — Wegen met het afwegingskader
Beantwoord 5 vragen om acute of structurele onveiligheid in te schatten:
- Heb ik vermoedens van huiselijk geweld of kindermishandeling?
- Heb ik advies gevraagd aan Veilig Thuis?
- Is er sprake van acute onveiligheid?
- Is er sprake van structurele onveiligheid?
- Ben ik in staat zelf passende en toereikende hulp te bieden?
Stap 5 — Beslissen: hulp en/of melden
- Bij acute of structurele onveiligheid → melden bij Veilig Thuis, ook als je hulp biedt.
- Bij geen acute/structurele onveiligheid → hulp organiseren en effecten monitoren.
- Maak een follow-up-afspraak (bv. 6 weken) om opnieuw te wegen.
- Leg beslissing, motivering en vervolgstappen vast.
Privacy en beroepsgeheim
Bij een melding bij Veilig Thuis mag je het beroepsgeheim doorbreken. De AVG en de WGBO maken hier expliciet ruimte voor; toestemming van de cliënt is niet vereist. Documenteer waarom je het noodzakelijk vond.
Vormen die onder de Meldcode vallen
- Kindermishandeling — lichamelijk, psychisch, seksueel, verwaarlozing, getuige van geweld.
- Partnergeweld — fysiek, psychisch, seksueel, financieel.
- Ouderenmishandeling — incl. financiële uitbuiting en ontspoorde mantelzorg.
- Eergerelateerd geweld en huwelijksdwang.
- Vrouwelijke genitale verminking (VGV).
Veelgestelde vragen
Wat is de Meldcode?
De Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een verplicht stappenplan voor professionals in zorg, onderwijs, jeugdhulp en justitie. De code helpt om signalen herkennen en zorgvuldig te handelen — niet om automatisch te melden.
Welke 5 stappen kent de Meldcode?
1) In kaart brengen van signalen. 2) Collegiaal overleg en raadplegen Veilig Thuis. 3) Gesprek met cliënt/ouders. 4) Wegen van geweld/mishandeling met afwegingskader. 5) Beslissen: hulp organiseren en/of melden bij Veilig Thuis.
Wat is het afwegingskader?
Sinds 2019 verplicht onderdeel van stap 4. De professional weegt aan de hand van 5 vragen of er sprake is van acute of structurele onveiligheid. Bij ja → in principe melden bij Veilig Thuis, ook als je zelf hulp biedt.
Wanneer bel ik Veilig Thuis?
Bij vermoeden van acute of structurele onveiligheid. Ook voor anoniem advies (zonder cliëntgegevens). Nummer: 0800-2000, gratis en 24/7 bereikbaar.
Geldt de Meldcode ook voor zorg aan volwassenen?
Ja. Naast kindermishandeling vallen ook ouderenmishandeling, partnergeweld, eergerelateerd geweld, vrouwelijke genitale verminking en huwelijksdwang onder de Meldcode.