Types — analyseer eerst
- Stress: bij druk (hoesten, niezen, tillen) — zwakke bekkenbodem.
- Urge: plotse heftige drang — overactieve blaas.
- Gemengd: combinatie.
- Overloop: chronisch volle blaas — prostaat, neurologisch, medicatie.
- Functioneel: blaas werkt, maar cliënt komt niet op tijd op toilet.
- Faecaal: door diarree, impactie, sfincterschade, neurologisch.
Mictielijst
Behandeling per type
- Stress: bekkenbodemtraining (bekkenfysio), gewichtsverlies, soms TVT-bandje.
- Urge: blaastraining, anticholinergica/mirabegron, mind dementie + delier-risico.
- Overloop: oorzaak wegnemen (prostaat, medicatie), eventueel CIK.
- Functioneel: toilettraining op tijdstip, looproute vrij, beugels, postoel.
- Faecaal: voeding, vezels/vocht, defaecatieschema, soms biofeedback.
Opvangmateriaal kiezen
- Mate van verlies — gewogen materiaal kiezen, niet 'voor de zekerheid' zwaarder.
- Lichaamsbouw en beweeglijkheid.
- Cognitie — slip vs broekje.
- Huidkwaliteit — ademend, gel-kern.
- Wisselen zodra verzadigd, ook 's nachts indien nodig.
- Continentieverpleegkundige inschakelen bij twijfel of huidproblemen.
Huidbescherming (IAD-preventie)
- Snel verschonen na verlies.
- Reinigen met water of pH-neutrale reiniger (geen alcohol/zeep).
- Drogen door deppen, niet wrijven.
- Barrièrecrème (zinkoxide, dimethicon) dun aanbrengen.
- Geen luchtdichte luier op kapotte huid zonder overleg.
- Bij rood, kapot, brandend: behandelen als wond, niet als hygiëneprobleem.
Katheter — alleen bij indicatie
- Indicaties: retentie, exacte vochtbalans, sacrale wond, terminaal comfort.
- Verblijfskatheter geeft snel UTI — dagelijks beoordelen of nog nodig.
- Bij UWI-symptomen: troebel, riekend, koorts, delier.
- Intermitterend katheteriseren (CIK) heeft minder complicaties.
Waardig blijven
- Praat over incontinentie zoals over andere zorg — niet fluisterend.
- Zelf doen wat kan: zelf verschonen, zelf naar toilet.
- Geur, comfort en kleding telt voor eigenwaarde.
- Schaamte → sociaal isolement → eenzaamheid. Signaleer dit.
Veelgestelde vragen
Welke types incontinentie zijn er?
Stress (bij hoesten/lachen), urge (plots heftige aandrang), gemengd, overloop (volle blaas die overloopt), functioneel (mobiel/cognitief beperkt om toilet te halen), en faecaal.
Hoe kies je het juiste materiaal?
Op basis van mate (druppel/matig/zwaar), beweeglijkheid, cognitie en huid. Lichte opvang bij weinig verlies, broekje bij mobiel, slips bij bedlegerig. Niet standaard 'zwaar' — bevordert afhankelijkheid.
Wat is IAD?
Incontinentie-Geassocieerde Dermatitis: rode, kapotte huid door urine/feces. Verschilt van decubitus (drukletsel). Preventie: snel verschonen, water + pH-neutraal reinigen, barrièrecrème (zinkoxide).
Helpt bekkenbodemtraining echt?
Ja, eerstekeusbehandeling bij stress-incontinentie en goede aanvulling bij urge. Bekkenfysiotherapeut leert techniek. Effect na 8–12 weken oefening.
Wanneer katheter?
Pas als laatste optie (UTI-risico). Wel: urineretentie, sacrale wond met urinecontact, terminale fase voor comfort. Eerst toilettraining, opvangmateriaal en omgevingsaanpassing proberen.