Vormen
- Pinpas en code afpakken — 'ik haal het wel even'.
- Geld lenen zonder terugbetalen.
- Hypotheek op huis of erfenis onder druk wijzigen.
- Spullen meenemen of verkopen (sieraden, schilderijen).
- Volmacht of testament veranderen ten gunste van één persoon.
- Oplichting: babbeltrucs, valse facturen, internetfraude.
Rode vlaggen
- Onverklaarbare opnames of overboekingen op rekening.
- Achterstallige rekeningen ondanks voldoende inkomen.
- Geen geld voor basisbehoeften (eten, medicatie).
- Plotse nieuwe 'beste vriend' die financiën regelt.
- Familielid woont gratis in, gebruikt auto, weigert weg te gaan.
- Schaamte, angst of vermijdt het thema geld.
- Cliënt weet niet waar bankafschriften of pinpas zijn.
Wat te doen
- 1Spreek de cliënt apart, zonder de verdachte erbij.
- 2Benoem feitelijk wat je ziet — geen beschuldiging.
- 3Raadpleeg Veilig Thuis anoniem (0800-2000).
- 4Doorloop de meldcode huiselijk geweld (5 stappen).
- 5Bespreek beschermende maatregelen: bewindvoering, gescheiden rekening, plafond op pinpas, machtigingen intrekken.
- 6Bij strafbaar feit: stimuleer aangifte bij politie.
- 7Rapporteer feitelijk in dossier, betrek leidinggevende.
Preventie
- Vroegtijdig levenstestament en volmachten regelen (notaris).
- Bewindvoering aanvragen bij beginnende cognitieve achteruitgang.
- Bank: pinpaslimiet, signaalafspraken bij hoge opnames.
- Voorlichting over babbeltrucs en phishing.
- Buurtnetwerk en mantelzorgoverleg — niet één persoon alle macht.
Twijfel = bellen
Veelgestelde vragen
Wat is financieel misbruik?
Onrechtmatig gebruik van geld of bezittingen van een oudere: pinpas afpakken, geld lenen zonder terug te betalen, testament/volmacht wijzigen onder druk, hypotheek nemen op het huis.
Wie is meestal de dader?
Vaak iemand uit de directe kring: (klein)kind, partner, buurman, mantelzorger of incidenteel een professional. Vaak speelt afhankelijkheid van die persoon mee.
Wat zijn rode vlaggen?
Onverklaarbare opnames, oudere weet niet waar pinpas is, achterstallige rekeningen ondanks pensioen, nieuwe 'vriend' regelt financiën, plotse wijziging testament, schaamte over geld.
Wat is het verschil bewind/mentor/curator?
Bewindvoering: financiën. Mentorschap: persoonlijke beslissingen (zorg/wonen). Curatele: beide + handelingsonbekwaam. Aangevraagd bij kantonrechter via betrokkene of familie.
Waar meld je?
Veilig Thuis (0800-2000) — financieel misbruik valt onder huiselijk geweld. Bij strafbaar feit (verduistering, diefstal): aangifte politie. Banken hebben sinds 2024 meldplicht via convenant.