Wat is NAH?
- Traumatisch: hersenschudding, contusie, hersenkneuzing.
- Niet-traumatisch: CVA, anoxie, tumor, MS, encefalitis.
- Onzichtbare gevolgen domineren: vermoeidheid, traagheid, prikkelovergevoeligheid.
- Gedragsverandering: ontremming, initiatiefverlies, korte lont.
- Cognitief: geheugen, aandacht, planning, ziekte-inzicht.
Begeleidingshouding
- Compenseer wat niet meer lukt: agenda, alarmen, lijstjes, vaste plek.
- Eén ding tegelijk — geen multitasking, geen drukke achtergrond.
- Rustmomenten inplannen vóór de uitputting toeslaat (energiemanagement).
- Bevestig het gevoel, ook als het verhaal niet klopt.
- Werk samen met ergotherapeut, logopedist, neuropsycholoog.
- Betrek systeem — partners en kinderen rouwen mee.
Veelvoorkomende valkuilen
- Denken dat een goede dag het bewijs is dat het 'gewoon' kan.
- Logisch redeneren met iemand zonder ziekte-inzicht (anosognosie).
- Te veel prikkels: tv aan, telefoon, gesprek — leidt tot overprikkeling.
- Initiatiefverlies aanzien voor luiheid of onwil.
- Niet erkennen van rouw om 'wie ik was'.
Bij overprikkeling of dyscontrole
- 1Herken: vlakke blik, geïrriteerde toon, klachten over hoofdpijn.
- 2Prikkels weg: licht dimmen, geluid uit, alleen jij blijft.
- 3Geef tijd — soms een uur of meer slapen.
- 4Evalueer pas later wat de trigger was.
- 5Pas dagstructuur en omgeving aan in zorgplan.
Onthoud
Bij NAH geldt: niet de cliënt moet zich aanpassen aan de wereld, maar de wereld aan de cliënt. Wat hij niet meer kan, moet jij compenseren.