Kenmerken
- IQ tussen 50 en 85, vaak met problemen in sociaal aanpassingsvermogen.
- Korte spanningsboog, beperkt overzicht, moeite met plannen.
- Beperkt zelfinzicht en oorzaak-gevolg denken.
- Sociaal kwetsbaar — beïnvloedbaar, sneller slachtoffer.
- Vaak bijkomend: ADHD, autisme, hechtingsproblemen, verslaving, schulden.
Communicatie op niveau
- Gebruik korte, concrete zinnen — maximaal 8 woorden.
- Eén onderwerp tegelijk; geen 'als-dan'-redeneringen.
- Check begrip door te laten navertellen, niet door 'snap je?' te vragen.
- Schrijf op of teken — visuele steun helpt.
- Tempo: rustig, met pauzes voor verwerking.
- Wees voorzichtig met humor en ironie.
Wat helpt in de begeleiding?
- 1Structuur en herhaling: vaste dag, vast moment, vaste begeleider.
- 2Doelen klein maken — succeservaringen opbouwen.
- 3Voorspelbaarheid: vertel vooraf wat er komt en hoe lang het duurt.
- 4Werk met dagschema's en hulpmiddelen (apps, lijstjes, alarmen).
- 5Sociaal netwerk in kaart brengen en versterken.
- 6Werk samen met netwerk, behandelaar en cliënt zelf.
Valkuilen (overschatting)
- Een vlot praatje is geen begrip — vaak straatslim, schoolzwak.
- Aannemen dat afspraken onthouden worden — zet alles op papier.
- Te complexe formulieren laten invullen zonder hulp.
- Boos worden om 'niet luisteren' terwijl het niet binnen kwam.
Risico's en bescherming
- Schulden — laat post samen openen, regel bewindvoering indien nodig.
- Verslaving — werk met motiverende gespreksvoering en laagdrempelige hulp.
- Seksuele uitbuiting (loverboys) — werk aan weerbaarheid en signaleer.
- Justitie — zorg dat LVB bekend is bij politie/reclassering.
Onthoud
Bij LVB is begeleiding nooit klaar. Vaardigheden vragen continue herhaling. Een dip betekent niet dat het 'niet werkt' — het hoort bij de beperking.